Абдулло Мамадамон

Аннотатсия: 

Наваду се фоизи қаламрави Ҷумҳурии Тоҷикистон кӯҳистон аст. Ин хусусияти ҷуғрофӣ ҳассосияти баланди инфрасохтори логистикиро ба тағйирёбии иқлим муайян мекунад. Дар ин мақола арзёбии ҳамаҷонибаи осебпазирии бахши нақлиёт пешниҳод шудааст. Системаи навбунёди идоракунии мутобиқшавӣ таҳлил карда шудааст. Методологияи омехта истифода шудааст. Маҷмӯи ҳуҷҷатҳои стратегӣ ва танзимкунанда, аз ҷумла Гузориши чоруми миллӣ дар доираи Конвенсияи иқтисодии тағйирёбии иқлими СММ ва Саҳми дар сатҳи миллӣ муайяншуда мавриди таҳлил қарор дода шудаанд. Нишондиҳандаҳои иқтисодӣ ба гузоришҳои Бонки Ҷаҳонӣ, Бонки Рушди Осиё ва Бонки Аврупоии Таҷдид ва Рушд асос ёфтаанд. Параметрҳои физикии муҳити зист бо роҳи синтези маълумоти моделсозии иқлимии CMIP6 барои минтақаи Осиёи Марказӣ ба даст оварда шудаанд. Зарари иқтисодии солона ба шабакаи роҳҳо аз офатҳои табиӣ 45 миллион доллари ИМА (0,5% ММД)-ро ташкил медиҳад. Тибқи таҳлилҳо ин рақам то миёнаҳои солҳои 2030 то 80 миллион доллари ИМА афзоиш хоҳад ёфт. Сел 36%, тарма ва сангрезӣ мутаносибан 31% ва 13% минтақаҳои хатарнокро ташкил медиҳанд. Сенарияҳои иқлимӣ афзоиши хароҷоти иловагиро барои таъмир ва нигоҳдории роҳҳо пешгӯӣ мекунанд. Сармоягузориҳои мутобиқшавии саривақтӣ метавонанд ин тамоюли манфиро баргардонанд. Талафоти пешбинишудаи ММД аз сабаби тағйирёбии иқлим аз 5-6% то 2.0-3.8% коҳиш дода мешавад. Пешниҳод мешавад, ки афзалияти лоиҳаҳои муҳандисӣ бар асоси методологияи хароҷот ва фоида асос ёбад. Таъсиси фонди нигоҳдории роҳ ва ҷойгиркунии пурраи системаҳои огоҳкунии барвақт зарур аст. Тавсия дода мешавад, ки меъёрҳои иқлимӣ бо истифода аз арзёбии давраи ҳаёт ба қоидаҳои банақшагирии роҳ ворид карда шаванд.

Калидвожаҳо: тағйирёбии иқлим; мутобиқшавӣ; инфрасохтори нақлиёт; Тоҷикистон; устуворӣ; сел; тармаҳо; хатарҳои иқлимӣ; шабакаи роҳҳо; коҳиши хатари офатҳо.